Tóm tắt nội dung chính, lập dàn ý phân tích, bố cục – Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long – Văn 9

Lựa chọn câu để xem giải thuật nhanh hơn- Nguyễn Thành Long đã cho xuất bản nhiều tác phẩm văn xuôi ( tiêu biểu vượt trội hơn cả là truyện ngắn, bút ký ), gồm những tập : Ta và chúng nó ( tập truyện ngắn, 1950 ), Khúc hát của người cán bộ ( truyện vừa, 1950 ), Bát cơm Cụ Hồ ( tập bút ký, 1952 ), Gió bấc gió nồm ( tập bút ký, 1956 ), Giữa trong xanh ( tập truyện ngắn, 1972 ), ….- Sau 1954, tập trung ra Bắc, Nguyễn Thành Long chuyển về sáng tác và chỉnh sửa và biên tập ở những báo chí truyền thông, nhà xuất bản .

– Sau Cách mạng Tháng Tám, Nguyễn Thành Long tham gia hoạt động văn nghệ trong những năm kháng chiến chống Pháp (1946-1954) ở Nam Trung Bộ và bắt đầu viết văn vào thời gian này.

II. Tác phẩm

1. Tìm hiểu chung

a. Ý nghĩa nhan đề

Tác giả đặt tên truyện là “ Lặng lẽ Sa Pa ” vì Sa Pa là nơi có khí hậu thoáng mát, trong lành, nơi có khoảng trống tĩnh mịch, yên ắng, thơ mộng – nơi nghỉ mát nổi tiếng, lý tưởng. Nhan đề “ Lặng lẽ Sa Pa ” đã bộc lộ rõ chủ đề của truyện : ca tụng vẻ đẹp và ý nghĩa những việc làm thầm lặng của những nhà khoa học ở Sa Pa .

b. Tóm tắt

          Lặng lẽ Sa Pa kể về cuộc gặp gỡ tình cờ giữa các nhân vật: ông họa sĩ già, cô kỹ sư trẻ, bác lái xe và anh thanh niên làm khí tượng trong vòng nửa giờ trên đỉnh núi Yên Sơn khi xe dừng lại. Ông họa sĩ và cô gái lên thăm nơi ở và làm việc của anh thanh niên trên núi. Anh bộc bạch với họ về công việc, về cuộc sống, về những suy nghĩ của mình. Ông họa sĩ đã kịp ghi lại ký họa chân dung anh. Anh muốn giới thiệu với ông họa sĩ những người khác xứng đáng hơn để vẽ. Họ chia tay nhau trong niềm xúc động.

c. Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác

– Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa là tác dụng của chuyến đi lên Tỉnh Lào Cai trong mùa hè 1970 của tác giả .
– Truyện rút từ tập Giữa trong xanh in năm 1972 .

d. Bố cục (3 phần)

– Phần 1 ( từ đầu đến ” Kìa, anh ta kia ” ) : Anh người trẻ tuổi qua lời kể của bác lái xe .
– Phần 2 ( tiếp theo đến ” không có vật gì như vậy ” ) : Cuộc gặp gỡ, trò chuyện giữa ông họa sỹ, cô kĩ sư và anh người trẻ tuổi .
– Phần 3 ( còn lại ) : Cuộc chia tay giữa ba người

e. Ý nghĩa nhan đề

– Với nhan đề “ Lặng lẽ Sa Pa ”, truyện ngắn của Nguyễn Thành Long đã biểu lộ rõ tư tưởng chủ đề của tác phẩm : trải qua việc viết về nơi nghỉ mát êm đềm, thơ mộng, tác giả ca tụng những con người hết lòng vì việc làm, vì đời sống mới. Đó chính là anh người trẻ tuổi làm công tác làm việc khí tượng trên đỉnh Yên Sơn, ông kĩ sư dưới vườn rau Sa Pa, anh cán bộ điều tra và nghiên cứu map sét. Tất cả đều đang góp sức lặng lẽ bí mật .
– Nhan đề của tác phẩm vừa gợi ra vẻ đẹp của vạn vật thiên nhiên Sa Pa, vừa biểu lộ sự lớn lao của những con người trên mảnh đất ấy. Với tên truyện như vậy, phải chăng tác giả đã lấy địa điểm làm nền để khắc họa vẻ đẹp con người ?

2. Tìm hiểu chi tiết

a. Cảnh sắc thiên nhiên Sa Pa

– Nắng đốt cháy rừng cây, mạ bạc con đèo …
– Cây hoa tử kinh đôi lúc nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng .
– Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên những vòm lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luồn cả vào gầm xe .
=> Vài nét chấm phá điểm xuyết, nghệ thuật và thẩm mỹ nhân hóa, so sánh -> Tác giả đã khắc họa bức tranh vạn vật thiên nhiên Sa Pa với vẻ đẹp rực rỡ tỏa nắng, trang trọng, thơ mộng, hữu tình. Miêu tả bức tranh vạn vật thiên nhiên bằng ngôn từ trong sáng, mỗi chữ, mỗi câu như có đường nét, hình khối, sắc màu. Văn xuôi truyện ngắn mà giàu nhịp điệu mang âm hưởng một bài thơ về vạn vật thiên nhiên quốc gia .
– Có thể nói, vẻ đẹp của vạn vật thiên nhiên Sa Pa trọn vẹn tương ứng và hòa giải với vẻ đẹp của con người giàu chất mộng mơ, đầy ý nghĩa .

b. Nhân vật anh thanh niên

b. 1 ) Hoàn cảnh sống và thao tác
– Hoàn cảnh sống và thao tác của anh người trẻ tuổi khá đặc biệt quan trọng :
+ Một mình sống trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 m, “ bốn bề chỉ có cây xanh và mây mù lạnh lẽo ” => thực trạng sống đơn độc, vắng vẻ, đơn độc đến mức “ thèm người ” .
+ Công việc : làm công tác làm việc khí tượng, kiêm vật lí địa cầu, đo nắng, đo gió, đo mưa, tính mây, đo chấn động mặt đất dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày để Giao hàng sản xuất, Giao hàng chiến đấu => Công việc yên cầu sự tỉ mỉ, đúng chuẩn và có niềm tin trách nghiệm cao .
+ Công việc không khó nhưng giản khổ : bốn lần trong một ngày đêm đều đặn, dù mưa, nắng, gió, bão, …
b. 2 ) Những phẩm chất tốt đẹp
– Lòng yêu nghề, ý thức nghĩa vụ và trách nhiệm về việc làm :
+ Anh người trẻ tuổi hiểu rằng việc làm mình làm tuy nhỏ bé nhưng tương quan đến việc làm chung của quốc gia, của mọi người .
+ Làm việc một mình trên đỉnh núi cao, không có ai giám sát, thúc giục anh vẫn luôn tự giác, tận tụy : suốt mấy năm ròng rã ghi và báo “ ốp ” đúng giờ, phải ghi và báo về nhà trong mưa tuyết lạnh cóng, gió lớn và đêm hôm lúc 1 h sáng, anh vẫn không ngần ngại .
+ Anh đã sống thật niềm hạnh phúc khi được biết do kịp thời phát hiện đám mây khô mà anh đã góp thêm phần vào thắng lợi của không quân ta trên khung trời Hàm Rồng .

+ Anh yêu công việc của mình, anh kể về nó một cách say sưa và tự hào.

+ Với anh, việc làm là niềm vui, là lẽ sống : “ Công việc của cháu khó khăn thế đấy chứ cất nó đi cháu buồn đến chết mất ” => anh đã thực sự tìm thấy niềm vui và niềm hạnh phúc trong việc làm thầm lặng giữa Sa Pa và sương mù bao trùm .
– Biết sắp xếp một đời sống một cách khoa học
+ Anh dữ thế chủ động, sắp xếp cho mình một đời sống ngăn nắp, khá đầy đủ, nhiều mẫu mã và thơ mộng : trồng hoa, nuôi gà, đọc sách …
+ Trong cái đời sống một mình của mình, ngoài việc làm anh còn tìm thấy một niềm vui khác nữa – đó là đọc sách. Với anh, đọc sách không chỉ là nâng cao kiến thức và kỹ năng mà còn để trò chuyện, để thanh lọc tâm hồn
– Sự chân thành, cởi mở và lòng hiếu khách
+ Vì “ thèm người ” mà anh đã đẩy một khúc gỗ ra chắn giữa đường, buộc xe khách đi qua phải dừng lại => niềm khao khát được gặp gỡ, được trò chuyện với mọi người
+ Anh chăm sóc đến người khác một cách thật lòng : gửi biếu vợ bác lái xe củ tâm thất vì hôm nọ “ bác chẳng bảo bác gái vừa ốm dậy là gì ? ”, nghênh tiếp ông họa sỹ và cô kĩ sư thật thân tình, nồng hậu
+ Lòng mến khách của anh đã khiến ông họa sỹ xúc động : “ người con trai ấy đáng yêu thật ! ” .
+ Anh có cách sống đẹp và những tâm lý khiến tất cả chúng ta phải kinh ngạc, khâm phục : Bác lái xe đùa anh là “ người cô độc nhất trần gian ” nhưng anh lại thổ lộ với ông họa sỹ : “ Khi ta thao tác, ta với việc làm là đôi, sao gọi là một mình được ? Huống chi việc của cháu gắn liền với việc của bao đồng đội chiến sỹ dưới kia. ” Và anh tâm sự cùng cô kĩ sư : “ Lúc nào tôi cũng có người trò chuyện nghĩa là có sách ấy mà ”. Anh nhớ người nhưng không phải là nỗi nhớ phồn hoa đô thị bởi “ người thì ai mà chả thèm, tuy nhiên mình sinh ra để làm gì ? Mình đẻ ở đâu ? Mình vì ai mà thao tác ? ” => Từ đó ta thấy thực ra của nỗi khát khao là được hòa nhập, được sống vì mọi người. Anh đã lập được những kì tích trong việc làm, trong đời sống khiến ông họa sỹ cảm phục và xúc động .
– Sự nhã nhặn, thành thật
+ Khi ông họa sỹ phác họa bức chân dung anh, anh đã khẩn khoản : “ Không, xin bác đừng mất công vẽ cháu. Cháu không xứng danh đâu, để cháu ra mắt với bác những người khác đáng vẽ hơn ” => Anh cảm thấy mình là người thông thường trong muôn vàn những người khác .
+ Dù còn trẻ tuổi nhưng anh đã thấm thía cái nghĩa, cái tình của mảnh đất Sa Pa nơi mà mình được sinh ra và lớn lên ; thấm thía sự hi sinh thầm lặng của những con người ngày đêm thao tác và lo nghĩ cho quốc gia .
+ Có thể nói, qua cuộc gặp gỡ và trò chuyện, nhân vật anh người trẻ tuổi được khắc họa đơn giản và giản dị, khiêm nhường, đẹp trong tâm lý, trong cách sống và trong tâm hồn. Đó là nét vẽ đơn sơ, chân dung một con người có tầm vóc nhỏ bé mà nét mặt rạng rỡ .

c. Các nhân vật khác

c. 1 ) Nhân vật ông họa sỹ
– Tuy không dùng cách kể ở ngôi thứ nhất nhưng hầu hết người kể chuyện đã nhập vào cái nhìn và tâm lý của nhân vật ông họa sỹ để quan sát và miêu tả từ cảnh vạn vật thiên nhiên đến nhân vật chính của chuyện. Từ đó, gửi gắm tâm lý về con người, về nghệ thuật và thẩm mỹ .
– Ngay từ những phút bắt đầu gặp gỡ anh người trẻ tuổi, bằng sự từng trải nghề nghiệp và niềm khao khát của người nghệ sĩ đi tìm đối tượng người dùng của nghệ thuật và thẩm mỹ, ông đã xúc động và bồn chồn .
– Ông muốn ghi lại hình ảnh anh người trẻ tuổi bằng nét bút kí họa và “ người con trai ấy đáng yêu thật nhưng làm cho ông nhọc quá ”. Những xúc cảm và suy tư của nhân vật ông họa sỹ về người người trẻ tuổi và về những điều khác nữa được gợi lên từ câu truyện của anh làm cho chân dung nhân vật chính thêm sáng đẹp và tiềm ẩn những chiều sâu tư tưởng .
c. 2 ) Nhân vật cô kĩ sư
– Cuộc gặp gỡ giật mình với anh người trẻ tuổi, những điều anh nói, cả những chuyện anh kể đã khiến cô vô cùng bàng hoàng. Cô hiểu thêm đời sống một mình quả cảm, tuyệt đẹp của người người trẻ tuổi, về quốc tế những con người như anh và quan trọng hơn nữa là về con đường cô đã lựa chọn, cô đang đi tới. Đây là cái “ bàng hoàng ” đáng lẽ cô phải biết khi yêu, nó giúp cô nhìn nhận đúng hơn mối tình nhạt nhẽo mà cô đã từ bỏ và yên tâm hơn về quyết định hành động của mình. Đó là sự bừng dậy của những tình cảm lớn lao, cao đẹp khi người ta gặp được những ánh sáng xinh xắn tỏa ra từ đời sống, từ tâm hồn của người khác .
– Cùng với sự “ bàng hoàng ” ấy, là một tình cảm hàm ơn với người người trẻ tuổi không phải chỉ vì bó hoa to mà anh Tặng Kèm cô một cách rất là vô tư mà còn vì “ một bó hoa nào khác nữa, bó hoa của những háo hức và mơ mộng ngẫu nhiên anh cho thêm cô ” .
c. 3 ) Bác lái xe
– Có vai trò ra mắt nhân vật chính với ông họa sỹ và cô kĩ sư. Chính điều này, đã tạo ra sự lôi cuốn chú ý quan tâm của người đọc. Qua xúc cảm, tâm lý và thái độ cảm mến của bác lái xe, cô kĩ sư, ông họa sỹ, hình ảnh anh người trẻ tuổi được hiện ra càng rõ nét và đẹp hơn. Chủ đề của tác phẩm lan rộng ra thêm và gợi ra nhiều ý nghĩa. Bức chân dung nhân vật chính như được soi rọi nhiều luồng ánh sáng khiến nó thêm rạng rỡ và ánh lên nhiều sắc tố .
c. 4 ) Ông kĩ sư dưới vườn rau Sa Pa
– Kiên trì, bền chắc, thao tác trong bí mật lặng lẽ “ ngày này sang ngày khác ”. Ông ngồi im trong vườn su hào rình xem cách ong lấy phấn, thụ phận cho hoa su hào. Và tự ông đi thụ phấn cho từng cây su hào để củ su hào nhân dân toàn miền Bắc ăn được to hơn, ngọt hơn. Ông kĩ sư làm cho anh người trẻ tuổi cảm thấy cuộc sống đẹp quá ! Công việc thầm lặng ấy chỉ những con người nơi mảnh đất Sa Pa mói hiểu hết được ý nghĩa của nó .
c. 5 ) Anh kĩ sư map sét
– Anh luôn ở trong tư thế sẵn sằng suốt ngày chờ sét “ nửa đêm mưa gió, rét buốt, mặc, cứ nghe sét là choáng choàng chạy ra ”. Anh đã hi sinh niềm hạnh phúc cá thể vì niềm đam mê việc làm để khai thác “ của chìm nông, của chìm sâu ” dưới lòng đất làm giàu cho Tổ quốc .

d. Giá trị nội dung

– Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa khắc họa thành công xuất sắc hình ảnh những người lao động thông thường, mà tiêu biểu vượt trội là anh người trẻ tuổi làm công tác làm việc khí tượng ở một mình trên đỉnh núi cao. Qua đó, truyện khẳng định chắc chắn vẻ đẹp của con người lao động và ý nghĩa của những việc làm thầm lặng .

e. Giá trị nghệ thuật

– Xây dựng trường hợp phải chăng, cách kể chuyện tự nhiên .
– Nhân vật chính được miêu tả từ nhiều điểm nhìn .
– Kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm, phản hồi .
– Truyện ngắn giàu chất thơ :

+ Chất thơ toát ra từ phong cảnh thiên nhiên Sa Pa

+ Vẻ đẹp của con người nơi Sa Pa .
– Lời văn quyến rũ, trau chuốt, đầy chất thơ, giàu chất hội họa, trong trẻo .

Loigiaihay.com

Bài viết liên quan
0964826624
icons8-exercise-96 chat-active-icon