Soạn Vật lý 12 bài 27 Tia hồng ngoại và tia tử ngoại. Tính chất và Ứng dụng

Trong bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu bản chất của Tia hồng ngoại và Tia tử ngoại là gì? Tia hồng ngoại và Tia tử ngoạinhững tính chất gì? và có ứng dụng gì trong đời sống thực tế, chúng ta cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Soạn Vật lý 12 bài 27 Tia hồng ngoại và tia tử ngoại. Tính chất và Ứng dụng thuộc phần: CHƯƠNG V. SÓNG ÁNH SÁNG

I. Phát hiện tia hồng ngoại và tia tử ngoại

• Qua tính năng lên cặp nhiệt điện và sự phát sáng huỳnh quang người ta nhận ra :

– Ở ngoài quang phổ ánh sáng nhìn thấy được, ở cả hai đầu đỏ và tím, còn có những bức xạ mà mắt không nhìn thấy, nhưng nhờ mối hàn của cặp nhiệt điện và bột huỳnh quang mà ta phát hiện được.

– Bức xạ không trông thấy ở ngoài vùng màu đỏ của quang phổ gọi là bức xạ ( hay tia ) hồng ngoại, ở ngoài vùng màu tím gọi là bức xạ ( hay tia ) tử ngoại .
Phát hiện tia hồng ngoại và tia tử ngoại

II. Bản chất và tính chất chung của tia hồng ngoại và tia tử ngoại

1. Bản chất của tia hồng ngoại và tia tử ngoại

– Tia hồng ngoại và tia tử ngoại có cùng thực chất với ánh sáng và đều là sóng điện từ
– Tia hồng ngoại có bước sóng dài hơn 0,76 mm đến khoảng chừng vài milimét .
– Tia tử ngoại có bước sóng ngắn hơn 380 nm đến cỡ vài nanomét .

2. Tính chất chung của tia hồng ngoại và tia tử ngoại

– Tia hồng ngoại và tia tử ngoại cũng tuân theo những định luật : Truyền thẳng, phản xạ, khúc xạ và cũng gây được hiện tượng kỳ lạ nhiễu xạ, giao thoa như ánh sáng thường thì .

III. Tia Hồng ngoại

1. Cách tạo ra tia hồng ngoại

– Những vật có nhiệt độ cao hơn nhiệt độ môi trường tự nhiên đều phát ra tia hồng ngoại .
– Để tạo ra chùm tia hồng ngoại khuynh hướng dùng trong kĩ thuật, người ta thường dùng đèn điện dây tóc nhiệt độ thấp hoặc dùng điôt phát quang hồng ngoại .

2. Tính chất và công dụng của tia hồng ngoại

– Tính chất điển hình nổi bật nhất của tia hồng ngoại là có công dụng nhiệt rất mạnh, được dùng để sấy khô, sưởi ấm .
– Tia hồng ngoại hoàn toàn có thể gây ra một số ít phản ứng hóa học, nhờ đó người ta sản xuất được phim để chụp ảnh hồng ngoại vào đêm hôm .
– Tia hồng ngoại cũng hoàn toàn có thể biến điệu được như sóng điện từ cao tần, đặc thù này được cho phép sản xuất được những bộ điều khiển và tinh chỉnh từ xa .
– Tia hồng ngoại được ứng dụng nhiều trong quân sự chiến lược : Ống nhòm hồng ngoại, camera hồng ngoại, tên lửa điều khiển và tinh chỉnh bằng tia hồng ngoại, …

IV. Tia Tử ngoại

1. Nguồn tia tử ngoại

– Những vật có nhiệt độ cao từ 20000C trở lên đều phát tia tử ngoại. Nhiệt độ của vật càng cao thì phổ tử ngoại của vật càng lê dài hơn về phía sóng ngắn .
– Hồ quang điện ( khoảng chừng 30000C ) và mặt phẳng của Mặt Trời ( khoảng chừng 60000K ) là những nguồn phát tia tử ngoại mạnh .
– Nguồn tử ngoại trong phòng thí nghiệm, nhà máy sản xuất thực phẩm, bệnh viện, … là đèn hơi thủy ngân .

2. Tính chất của tia tử ngoại

– Tác dụng lên phim ảnh, do đó thường dùng phim ảnh để điều tra và nghiên cứu tia tử ngoại
– Kích thích sự phát quang của nhiều chất. Được vận dụng trong đèn huỳnh quang .
– Kích thích nhiều phản ứng hóa học, được dùng làm tác nhân cho phản ứng hóa học .
– Làm ion hóa không khí và nhiều chất khí khác, gây tính năng quang điện .
– Có tính năng sinh học : hủy hoại tế bào da, tế bào võng mạc, diệt khuẩn, diệt nấm mốc .
– Bị nước, thủy tinh, … hấp thụ rất mạnh nhưng lại hoàn toàn có thể truyền qua được thạch anh .

3. Sự hấp thụ tia tử ngoại

– Thủy tinh thông thường hấp thụ mạnh những tia tử ngoại. Thạch anh, nước và không khí đều trong suốt so với những tia có bước sóng trên 200 nm, và hấp thụ mạnh những tia có bước sóng ngắn hơn .
– Tầng ozon hấp thụ hầu hết những tia có bước sóng dưới 300 nm phát ra từ Mặt Trời và là ” tấm áo giáo ” bảo vệ cho người và sinh vật trên mặt đất khỏi công dụng diệt trừ của những tia tử ngoại .

4. Công dụng của tia tử ngoại

– Trong y học tia tử ngoại được dùng để tiệt trùng những dụng cụ phẫu thuật, để chữa 1 số ít bệnh như bệnh còi xương .
– Trong công nghiệp thực phẩm, tia tử ngoại được dùng để tiệt trùng cho thực phẩm trước khi đóng gói .
– Trong công nghiệp cơ khí, tia tử ngoại được dùng để tìm những vết nứt trên những mặt phẳng sắt kẽm kim loại bằng cách : Xoa một lớp dung dịch phát quang lên mặt phẳng của vật, cho ngấm vào kẽ nứt rồi chiếu tia tử ngoại vào, những chỗ bị nứt sẽ sáng lên .

V. Bài tập về Tia hồng ngoại, Tia tử ngoại

* Bài 1 trang 142 SGK Vật Lý 12 : Căn cứ vào đâu mà ta chứng minh và khẳng định được rằng tia hồng ngoại và tia tử ngoại có cùng thực chất với ánh sáng thường thì ?
° Lời giải bài 1 trang 142 SGK Vật Lý 12 :
– Tia hồng ngoại, tử ngoại có cùng thực chất với ánh sáng thường thì vì cả ba loại tia cùng phát ra từ một nguồn phát và đều được phát hiện bằng cùng một dụng cụ là cặp nhiệt điện .
* Bài 2 trang 142 SGK Vật Lý 12 : Dựa vào thí nghiệm ở hình dưới ( hình 27.1 SGK ) hoàn toàn có thể Tóm lại gì về bước sóng của tia hồng ngoại và tia tử ngoại ?
° Lời giải bài 2 trang 142 SGK Vật Lý 12 :
♦ Dựa vào thí nghiệm ( ở hình 27.1 SGK ) ta nhận thấy :
– Tia hồng ngoại bị lệch ít hơn tia đỏ nên bước sóng của tia hồng ngoại lớn hơn bước sóng của ánh sáng đỏ. Còn tia tử ngoại bị lệch nhiều hơn tia tím nên bước sóng của tia tử ngoại nhỏ hơn bước sóng của ánh sáng tím .
* Bài 3 trang 142 SGK Vật Lý 12 : Một cái phích tốt, chứa đầy nước sôi, có phải là một nguồn hồng ngoại không ? Một cái ấm trà chứa đầy nước sôi thì sao ?
° Lời giải bài 3 trang 142 SGK Vật Lý 12 :
– Vật có nhiệt độ cao hơn môi trường tự nhiên xung quanh thì phát bức xạ hồng ngoại ra thiên nhiên và môi trường .

– Cái phích tốt có cái vỏ cách nhiệt tốt, nên tuy nước trong phích có nhiệt độ gần 100oC, vỏ vẫn chỉ ở nhiệt độ bằng nhiệt độ phòng. Do đó, phích không thể phát tia hồng ngoại vào không khí trong phòng. Ấm trà chứa đầy nước sôi là một nguồn hồng ngoại.

* Bài 4 trang 142 SGK Vật Lý 12 : Dây tóc bóng đèn điện thường có nhiệt độ chừng 2 200 oC. Tại sao ngồi trong buồng chiếu sáng bằng đèn dây tóc, ta trọn vẹn không bị nguy hại vì công dụng của tia tử ngoại ?
° Lời giải bài 4 trang 142 SGK Vật Lý 12 :
– Vì bóng đèn bằng thủy tinh hấp thụ mạnh tia tử ngoại, nên tia tử ngoại của đèn không gây nguy khốn cho tất cả chúng ta .
* Bài 5 trang 142 SGK Vật Lý 12 : Ánh sáng đèn hơi thủy ngân để chiếu sáng những đường phố có tính năng diệt khuẩn không ? Tại sao ?
° Lời giải bài 5 trang 142 SGK Vật Lý 12 :
– Ánh sáng đèn hơi thủy ngân để chiếu sáng những đường phố không có công dụng diệt khuẩn, vì đèn được đặt trong vỏ thủy tinh, rồi lại đặt trong vỏ nhựa nên tia tử ngoại hầu hết bị vỏ đèn hấp thụ hết, và đèn không còn tính năng diệt khuẩn .
* Bài 6 trang 142 SGK Vật Lý 12 : Chọn câu đúng. Tia hồng ngoại có :
A. bước sóng lớn hơn so với ánh sáng nhìn thấy .
B. bước sóng nhỏ hơn so với ánh sáng nhìn thấy .
C. bước sóng nhỏ hơn so với tia tử ngoại .
D. tần số lớn hơn so với tia tử ngoại .
° Lời giải bài 6 trang 142 SGK Vật Lý 12 :
♦ Chọn đáp án : A.bước sóng lớn hơn so với ánh sáng nhìn thấy .
– Tia hồng ngoại là bức xạ mà mắt không trông thấy và ở ngoài vùng màu đỏ của quang phổ .
– Tia hồng ngoại có bước sóng lớn hơn bước sóng ánh sáng đỏ .
– Do vậy tia hồng ngoại ở ngoài vùng màu đỏ của quang phổ ánh sáng nhìn thấy nên tia hồng ngoại có bước sóng lớn hơn bước sóng của ánh sáng nhìn thấy .
* Bài 7 trang 142 SGK Vật Lý 12 : Chọn câu đúng. Tia tử ngoại :
A. không có công dụng nhiệt .
B. cũng có tính năng nhiệt .
C. không làm đen phim ảnh .
D. làm đen phim ảnh, nhưng không làm đen mạnh bằng ánh sáng nhìn thấy .
° Lời giải bài 7 trang 142 SGK Vật Lý 12 :
♦ Chọn đáp án : B. cũng có tính năng nhiệt .
◊ Tia tử ngoại có đặc thù :
– Tác dụng mạnh lên kính ảnh, Ion hóa chất khí .
– Bị nước và thủy tinh hấp thụ mạnh nhưng ít bị thạch anh hấp thụ .
– Kích thích phát quang nhiều chất, gây ra những phản ứng quang hóa
– Diệt tế bào, làm mờ mắt, đen da, diệt khuẩn, nấm mốc .
– Gây ra một số ít hiện tượng kỳ lạ quang điện .
– Ngoài ra tia tử ngoại cũng có tính năng nhiệt nhưng không rõ như tia hồng ngoại .
* Bài 8 trang 142 SGK Vật Lý 12 : Giả sử ta làm thí nghiệm Y – âng với hai khe cách nhau một khoảng chừng a = 2 mm, và màn quan sát cách hai khe D = 1,2 m. Dịch chuyển một mối hàn của cặp nhiệt điện trên màn D theo một đường vuông góc với hai khe, thì thấy cứ sau 0,5 mm thì kim điện kế lại lệch nhiều nhất. Tính bước sóng của bức xạ .
° Lời giải bài 8 trang 142 SGK Vật Lý 12 :
– Khi kim điện kế bị lệch nhiều nhất thì tại đó là vân sáng. Cứ sau 0,5 mm thì kim điện kế lại bị lệch nhiều nhất nên khoảng chừng vân i = 0,5 mm .
– Bước sóng của bức xạ :
* Bài 9 trang 142 SGK Vật Lý 12 : Trong một thí nghiệm Y – âng, hai khe F1, F2 cách nhau một khoảng chừng a = 0,8 mm, khe F được chiếu sáng bằng bức xạ tử ngoại, bước sóng 360 nm. Một tấm giấy ảnh đặt song song với hai khe, cách chúng 1,2 m. Hỏi sau khi tráng trên giấy hiện lên hình gì ? Tính khoảng cách giữa hai vạch đen trên giấy .

° Lời giải bài 9 trang 142 SGK Vật Lý 12:

– Ta chụp được ảnh của hệ vân giao thoa, gồm những vạch thẳng đen và trắng song song, xen kẽ và cách nhau đều đặn, vạch đen ứng với vân sáng ( do ánh sáng tử ngoại làm đen kính ảnh ), khoảng cách giữa 2 vạch đen là khoảng chừng vân i .
– Vậy ta có :

Soạn Vật lý 12 bài 27 Tia hồng ngoại và tia tử ngoại. Tính chất và Ứng dụng được đăng ở chuyên mục Soạn lý 12 và biên soạn theo sách vật lý 12. Được hướng dẫn biên soạn bởi các thầy cô giáo dạy Giỏi Vật lý tư vấn, giúp các bạn học sinh học tốt môn Lý lớp 12, nếu thấy hay hãy chia sẻ và comment  để nhiều bạn khác cùng học tập.

Bài viết liên quan
0964826624
icons8-exercise-96 chat-active-icon