Dàn ý Phân tích tác phẩm Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi hay nhất (3 mẫu)

Dàn ý Phân tích tác phẩm Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi hay nhất (3 mẫu)

Dàn ý Phân tích tác phẩm Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi hay nhất (3 mẫu)

Đề bài: Dàn ý Phân tích tác phẩm Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi.

Bài giảng: Đại cáo bình ngô – Phần 2: Tác phẩm – Cô Trương Khánh Linh (Giáo viên VietJack)

Dàn ý Phân tích tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi – mẫu 1

I. Mở bài

– Giới thiệu về tác gia Nguyễn Trãi : Là nhà chính trị, quân sự chiến lược lỗi lạc, tài ba, nhà văn nhà thơ với sự nghiệp sáng tác đồ sộ .
– Khái quát về tác phẩm : Là áng thiên cổ hùng văn, là bản tuyên ngôn hùng hồn của dân tộc bản địa .

II. Thân bài

1. Tiền đề lí luận

a. Tư tưởng nhân nghĩa

– “ Nhân nghĩa ” là phạm trù tư tưởng của Nho giáo chỉ mối quan hệ giữa người với người dựa trên cơ sở tình thương và đạo lí .
– “ Nhân nghĩa ” trong ý niệm của Nguyễn Trãi
+ Kế thừa tư tưởng Nho giáo : “ yên dân ” – làm cho đời sống nhân dân yên ổn, niềm hạnh phúc
+ Cụ thể hóa với nội dung mới đó là trừ bạo – vì nhân dân diệt trừ bạo tàn, giặc xâm lược .
→ Với nét nghĩa văn minh, mới mẻ và lạ mắt Nguyễn Trãi đã bóc trần luận điệu xảo trá của giặc Minh đồng thời phân biệt rõ ràng ta chính nghĩa, địch phi nghĩa .
→ Tạo cơ sở vững chãi cho cuộc khởi nghĩa Lam Sơn – là cuộc khởi nghĩa nhân nghĩa, vì đời sống của nhân dân mà diệt trừ bạo tàn .

b. Chân lí về độc lập dân tộc

– Nguyễn Trãi đã xác lập tư cách độc lập của nước Đại Việt bằng một loạt những dẫn chứng thuyết phục : Nền văn hiến truyền kiếp, cương vực chủ quyền lãnh thổ riêng không liên quan gì đến nhau, phong tục Bắc Nam phong phú, đậm đà truyền thống dân tộc bản địa, lịch sử dân tộc truyền kiếp trải qua những triều đại Triệu, Đinh, Lí, Trần, hào kiệt đời nào cũng có .
→ Bằng cách liệt kê tác giả đưa ra những chứng cứ hùng hồn, thuyết phục khẳng định chắc chắn dân tộc bản địa Đại Việt là vương quốc độc lập, đó là chân lí không hề chối cãi .
– Các từ ngữ “ từ trước, đã lâu, vốn xưng, đã chia ” đã chứng minh và khẳng định sự sống sót hiển nhiên của Đại Việt .
– Thái độ của tác giả :
+ So sánh những triều đại của Đại Việt ngang hàng với những triều đại của Trung Quốc .
+ Gọi những vị vua Đại Việt là “ đế ” : Trước nay nhà vua phương Bắc chỉ xem vua nước Việt là Vương .
→ Thể hiện ý thức về chủ quyền lãnh thổ độc lập cao độ của tác giả .
– Sử dụng phép liệt kê, dẫn ra những kết cục của kẻ chống lại chân lí : Lưu Cung, Triệu Tiết, Toa Đô, Ô Mã, …
→ Là lời cảnh cáo đanh thép, đồng thời cũng biểu lộ niềm tự hào bởi những chiến công của nhân dân Đại Việt .

2. Soi chiếu lí luận vào thực tiễn.

a. Tội ác của giặc Minh.

– Tội ác xâm lược : Từ “ nhân, thừa cơ ” cho thấy sự cơ hội, thủ đoạn của giặc Minh, chúng mượn chiêu thức “ phù Trần diệt Hồ ” để gây cuộc chiến tranh xâm lược nước ta .
→ Vạch trần luận điệp bịp bợm, cướp nước của giặc Minh .
– Tội ác với nhân dân :
+ Khủng bố, sát hại người dân vô tội : Nướng dân đen, vùi con đỏ
+ Bóc lột bằng thuế khóa, vơ vét tài nguyên, sản vật nước ta
+ Phá hoại môi trường tự nhiên, tàn phá sự sống
+ Bóc lột sức lao động, phá hoại sản xuất .
→ Sử dụng giải pháp kiệt kê tố cáo những tội ác dã man của giặc .
→ Gợi hình ảnh đáng thương, tội nghiệp, khổ đau của nhân dân
→ Nỗi xót xa, đau đớn, thương cảm so với nhân dân, sự căm phẫm so với quân địch của tác giả .

b. Lòng căm thù giặc của nhân dân.

– Hình ảnh phóng đại “ trúc Nam Sơn không ghi hết tội, nước Đông Hải không rửa sạch mùi ” lấy cái vô cùng của tự nhiên để nói về tội ác của giặc Minh .
– Câu hỏi tu từ “ lẽ nào … chịu được ” : Tội ác không hề dung thứ của giặc .
→ Thái độ phẫn nộ, uất nghẹn không khi nào tha thứ của nhân dân ta
⇒ Đoạn văn là bản cáo trạng đanh thép về tội ác của giặc Minh

3. Diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

a. Hình tượng người anh hùng Lê Lợi

– Nguồn gốc xuất thân : là người nông dân áo vải “ chốn hoang dã nương mình ”
– Lựa chọn địa thế căn cứ khởi nghĩa : “ Núi Lam Sơn dấy nghĩa ”
– Có lòng căm thù giặc thâm thúy, sục sôi : “ Ngẫm thù lớn há đội trời chung, căm giặc nước thề không cùng sống … ”
– Có lí tưởng, tham vọng lớn lao, biết trọng dụng người tài : “ Tấm lòng cứu nước … dành phía tả ” .
– Có lòng quyết tâm để triển khai lí tưởng lớn “ Đau lòng nhức óc … nếm mật nằm gai … Để ý đến đã tinh ” .
→ Hình tượng Lê lợi vừa là con người bình dị đời thường, vừa là người anh hùng khởi nghĩa. Hình tượng Lê Lợi cũng là linh hồn của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi cho thấy đặc thù nhân dân của cuộc khởi nghĩa .

b. Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

– Giai đoạn đầu cuộc khởi nghĩa :
+ Khó khăn về quân trang, lương thực : lương hết mấy tuần, quân không một đội
+ Tinh thần của quân và dân : Gắng chí, quyết tâm ( Ta gắng chí khắc phục gian truân ), đồng lòng, đoàn kết ( sử dụng 2 điển tích dựng cần trúc, hòa nước sông )
→ Giai đoạn đầu đầy khó khăn vất vả, thử thách, nhờ sự sáng sủa, đồng lòng, đoàn kết, biết dựa vào dân đã giúp nghĩa quân Lam Sơn vượt qua mọi khó khăn vất vả .
– Giai đoạn phản công và dành thắng lợi
+ Những thắng lợi bắt đầu : Trận Bạch Đằng, miền Trà Lân tạo thanh thanh thế cho nghĩa quân và trở thành nỗi khiếp đảm cho quân địch “ sấm vang chớp giật, trúc chẻ tro bay ” .
+ Nghĩa quân liên tục giành nhiều thắng lợi to lớn, hủy hoại giặc ở những thành mà chúng chiếm đóng “ Trấn Trí, Sơn Thọ … thoát thân ” và hủy hoại quân chi viện của giặc “ Đinh Mùi … tự vẫn ” .
→ Biện pháp liệt kê tái hiện không khí chiến trận máu lửa, sục sôi với những thắng lợi giòn giã liên tục của quân ta cũng như sự thất bại nhục nhã, ê trề của địch .
+ Sự thất bại nhục nhã, thảm thương của giặc Minh :
• Nghệ thuật cường điệu, phóng đại cực tả sự thiệt hai, tổn thất to lớn của quân địch. Đó là những thất bại nhục nhã, ê chề “ thây chất đầy nội, nhơ để ngàn năm, bêu đầu, bỏ mạng, .. ” .
• Thất bại thảm hại, khốn đốn, cửi áo giáp xin hàng “ Thượng thư Hoàng Phúc … xin cứu mạng ”
• Tướng giặc tham sống sợ chết xin hàng .
+ Khí thế vang dội và cách ứng xử của quân dân ta :
• Cách nói cường điệu, phóng đại : “ Gươm mài đá đá núi cũng mòn, voi uống nước nước sông phải cạn, đánh một trận …. ”, ca tụng khí thế hào sảng, ngút trời của quân ta .
• Thực thi chủ trương nhân nghĩa “ Thần vũ chẳng giết hại … nghỉ sức ”. Đây là cách ứng xử vừa nhân đạo vừa khôn khéo của nghĩa quân Lam Sơn, nó vừa khiến ta thấy được đặc thù chính nghĩa của nghĩa quân vừa là sự sẵn sàng chuẩn bị thiết yếu cho chính sánh ngoại giao sau này .
→ Nghệ thuật trái chiều đã biểu lộ rõ những nét đối cực trong đại chiến giữa ta và địch, từ đặc thù đại chiến cho đến khí thế, sức mạnh, những chiến công và cách ứng xử
→ Niềm tự hào, tự tôn dân tộc bản địa thâm thúy của tác giả .

4. Niềm tin, ý chí.

– Giọng điệu sang chảnh, hào sảng cho thấy niềm tin và những suy tư sâu lắng của tác giả
– Sử dụng những hình ảnh về tương lại quốc gia như “ xã tắc từ đây vững chắc, giang sơn từ đây thay đổi, thái bình vững chãi ”, những hình ảnh của thiên hà “ kiền khôn, nhật nguyệt, ngàn thu sạch làu ”
→ Đất nước, ngoài hành tinh đang hoạt động theo hướng tươi đẹp, tốt đẹp hơn .
→ Đây không chỉ là lời công bố kết thúc còn là niềm tin yêu, sáng sủa về sự nghiệp thiết kế xây dựng quốc gia .

5. Nghệ thuật

– Sử dụng phát minh sáng tạo và thành công xuất sắc thể cáo
– Kết hợp hòa giải giữa yếu tố chính trị và yếu tố văn chương .
– Sử dụng những giải pháp liệt kê, phóng đại, trái chiều, ..

III. Kết bài

– Khái quát nội dung và nghệ thuật và thẩm mỹ của tác phẩm
– Liên hệ với “ Nam quốc sơn hà ”, bản tuyên ngôn độc lập tiên phong của Nước Ta .
Dàn ý Phân tích tác phẩm Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi

Dàn ý Phân tích tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi – mẫu 2

1. Mở bài

– Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Trãi ( tiểu sử, đặc thù con người, quan điểm sáng tác, … )
– Giới thiệu về tác phẩm “ Bình Ngô đại cáo ” ( nguồn gốc, thực trạng sinh ra, thể loại, khái quát giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ, … )

2. Thân bài

a. Nêu luận đề chính nghĩa
– Nêu lên luận đề chính nghĩa làm nền tảng tư tưởng cho hàng loạt bài cáo của mình .
+ Tác giả đã nêu lên tư tưởng xuyên suốt bài cáo đó chính là nhân nghĩa – một phạm trù tư tưởng có nguồn gốc từ Nho giáo .
+ Với Nguyễn Trãi, tư tưởng nhân nghĩa đó bắt nguồn từ tư tưởng “ yên dân ”, “ trừ bạo ”
– Những chân lí độc lập khách quan, làm cơ sở lí luận vững chãi để khẳng định chắc chắn độc lập dân tộc bản địa :
+ Nước ta có một nền văn hiến, phong tục, bờ cõi, chủ quyền lãnh thổ riêng, được mọi người thừa nhận .
+ Qua việc so sánh những triều đại phong kiến của nước ta với những triều đại phong kiến phương Bắc, tác giả đã đặt những triều đại của ta, dân tộc bản địa ta ngang hàng với những triều đại phong kiến phương Bắc, điều đó không chỉ là cơ sở cho nền độc lập mà còn biểu lộ lòng tự hào, tự tôn dân tộc bản địa của tác giả Nguyễn Trãi .
+ Tái hiện lại những trang sử vẻ vang, hào hùng với những chiếc thắng vang dội khắp nước nhà của quân và dân ta trong suốt chặng đường lịch sử vẻ vang trước đó .
b. Bản cáo trạng vạch rõ tội ác của quân địch
– Tác giả đã vạch rõ cho người đọc thủ đoạn xâm lược của giặc Minh
– Tàn sát, giết hại những người dân vô tội : “ nướng dân đen ”, “ vùi con đỏ ”, …
– Chính sách thuế khóa nặng nề và rất là phi lí cùng với những chủ trương hủy hoại môi trường tự nhiên sống, cảnh sắc tự nhiên, hủy hoại sự sống của vạn vật trên quốc gia ta : “ Nặng thuế khóa sạch không đầm núi ”, “ Vét sản vật, bắt chim trả, chốn chốn lưới giăng ”, “ Tàn hại cả giống côn trùng nhỏ, cây xanh ” .
c. Quá trình kháng chiến và thắng lợi của quân và dân ta
– Hình ảnh vị chủ tướng Lê Lợi :
+ Đại từ “ ta ” đặt ở đầu đoạn văn như một lời chứng minh và khẳng định, bộc lộ rõ lai lịch, nguồn gốc, lai lịch, xuất thân của người anh hùng Lê Lợi .
+ Lê Lợi hiểu được những nhọc nhằn và cả sự phẫn nộ, lòng căm thù giặc thâm thúy của nhân dân ta – “ căm thù giặc thề không cùng chung sống ” .
+ Luôn mang trong mình bao nỗi niềm suy tư, trăn trở, đến nỗi “ đau lòng nhức óc ”, “ nếm mật nằm gai ”, “ quên ăn vì giận ” để suy tính con đường đánh đuổi quân xâm lược
– Những khó khăn vất vả của ta trong buổi đầu khởi nghĩa : Những ngày quân giặc còn rất mạnh, nhân tài của ta còn nhiều hạn chế, “ nhân tài như lá mùa thu ”, “ việc bôn tẩu lại thiếu kẻ đỡ đần ”, …
– Những thắng lợi vang dội của quân và dân ta : với một giọng văn đầy từ hào khi tái hiện lại những thắng lợi vẻ vang, liên tục của nghĩa quân trong cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược …
d. Lời công bố về nền độc lập, độc lập của dân tộc bản địa
– Lời tuyên ngôn của Nguyễn Trãi được công bố thoáng rộng tới tổng thể mọi người, đó là lời chứng minh và khẳng định về nền độc lập, độc lập, thống nhất của dân tộc bản địa

– Qua đó, thể hiện thái độ ngợi ca và niềm tin vào một ngày mai tươi sáng, tốt đẹp hơn của đất nước, của dân tộc.

3. Kết bài

– Khái quát những nét rực rỡ về giá trị nội dung, giá trị thẩm mỹ và nghệ thuật, ý nghĩa của văn bản và nêu cảm nghĩ của bản thân .

Phân tích tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi – mẫu 1

Nguyễn Trãi danh nhân văn hóa quốc tế, ông để lại sự nghiệp sáng tác đồ sộ. Bên cạnh những tác phẩm giàu giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ, còn có những tác phẩm giàu tính chiến đấu, và một trong những tác phẩm đó không hề không nhắc đến Bình Ngô đại cáo. Tác phẩm là bản tổng kết cuộc kháng chiến chống quân Minh đầy gian lao mà cũng vô cùng hào hùng của dân tộc bản địa .
Năm 1427, nghĩa quân Lam Sơn giành thắng lợi huy hoàng, đã tàn phá viện binh hỗ trợ của giặc. Lúc này, Vương Thông đang cố thủ trong thành Đông Quan để chờ hai đạo viện binh hỗ trợ do hai tướng giỏi của nhà Minh chỉ huy là Liễu Thăng và Vạn Thạnh, nhưng hai đạo quân này đã bị quân ta chặn đánh, Vương Thông viết thư xin hàng và rút quân về nước. Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết “ Bình Ngô đại cáo ” để công bố với toàn dân về việc dẹp yên giặc Ngô. Đây được coi là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của dân tộc bản địa, được ban bố vào đầu năm 1428 .
Phần đầu của tác phẩm, Nguyễn Trãi nêu lên luận đề chính nghĩa : Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân / Quân điếu phạt trước lo trừ bạo. Nhân nghĩa vốn được hiểu là lòng yêu thương con người. Nhưng với Nguyễn Trãi, yêu thương ấy phải được biểu lộ bằng hành động đơn cử : “ cốt ở yên dân ”, bảo vệ đời sống bình yên của nhân dân, mà trước hết là phải trừng trị kẻ có tội, bấy giờ chính là giặc Minh xâm lược. Như vậy, nhân nghĩa của ông xuất phát từ lòng yêu dân, mong cho dân có đời sống yên ổn. Đây là tư tưởng tân tiến của Nguyễn Trãi, đồng thời đây cũng là lần tiên phong người dân Open với vị trí quan trọng trong văn kiện có tầm cỡ thời đại .
Phần tiếp theo, ông đưa ra năm yếu tố cơ bản để khẳng định chắc chắn sự sống sót có chủ quyền lãnh thổ của nước Đại Việt. Nền độc lập của ta được dựa trên : Cương vực chủ quyền lãnh thổ, phong tục tập quán, truyền thống lịch sử lịch sử vẻ vang và chủ quyền lãnh thổ riêng “ mỗi bên xưng đế một phương ”. Nguyễn Trãi đã hoàn thành xong ý niệm về vương quốc, dân tộc bản địa. Đây là bước tiến dài so với bản tuyên ngôn độc lập thứ nhất – Nam quốc sơn hà .
Sau khi nêu lên luận đề chính nghĩa, bằng giọng văn đanh thép Nguyễn Trãi đã vạch trần tội ác của giặc Minh. Để tố cáo tội ác của chúng, ông đứng trên lập trường dân tộc bản địa, sử dụng ngôn từ rất là chuẩn xác : nhân, thừa cơ cho thấy luận điệu bịp bợm của giặc Minh : phù Trần diệt Hồ. Không chỉ vậy ông còn đứng trên lập trường nhân bản để tố cáo tội ác của quân địch khi chúng quản lý nhân dân ta. Chúng hủy hoại đời sống của con người bằng những hành vi rất là dã man : Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn / Vùi con đỏ xuống hầm tai vạ. Không dừng lại ở đó chúng còn hủy hoại môi trường tự nhiên sống của muôn loài cây cối ; Các chủ trương thuế khóa nặng nề, vơ vét cho bằng hết sản vật của nước ta, tàn hại cả giống côn trùng nhỏ cây cối, tàn phá đường sống muôn loài. Chúng sử dụng dân ta như một công cụ để phục dịch cho chúng : người bị ép xuống biển dòng sống lưng mò ngọc, kẻ bị đem vào núi đãi cát tìm vàng, … Những tội ác của chúng thấu đất, vang tới tận trời xanh, không hề dung thứ : Lẽ nào trời đất dung tha / Ai bảo thần nhân chịu được. Câu hỏi vang lên như một lời cảnh cáo, cũng biểu lộ niềm đau xót của tác giả trước thảm cảnh mà nhân dân phải hứng chịu. Với những hình ảnh trái chiều tương phản, giàu giá trị gợi cảm tác giả đã tố cáo một cách đanh thép nhất tội ác của quân địch .
Sau những lời văn thống thiết, nhưng cũng đầy can đảm và mạnh mẽ, tiếp đến Nguyễn Trãi kể lại quy trình chinh phạt khó khăn và thắng lợi tất yếu của quân dân ta. Trong những buổi đầu khởi nghĩa, tình thế quân ta rất là khó khăn vất vả, quân địch đang vào thời gian mạnh nhất, quân ta thì Tuấn kiệt như sau buổi sớm / Nhân tài như lá mùa thu. Tương quan đó khiến cuộc khởi nghĩa càng trở nên khó khăn vất vả. Nhưng dưới sự chỉ huy của người anh hùng Lê Lợi, quân ta đã giành được thắng lợi trọn vẹn. Lê Lợi là người có lòng căm thù giặc thâm thúy : Ngẫm thù lớn há đội trời chung / Căm giặc nước thề không chung sống và ông mang trong mình lòng quyết tâm lớn hủy hoại quân xâm lược, mang lại bình yên cho nhân dân. Ông không riêng gì coi trọng người hiền tài mà còn coi trọng vai trò của nhân dân : Nhân dân bốn cõi một nhà, dựng cần trúc ngọn cờ phấp phới. Tất cả người dân nhỏ bé, thấp kém nhất đều được tập hợp dưới ngọn cờ của Lê Lợi. Đây là lần tiên phong người dân được đưa vào vị trí sang trọng và quý phái đến vậy. Điều đó đã tạo nên sự thống nhất một lòng, đoàn kết toàn dân tộc bản địa. Chính sự đoàn kết đó đã đem lại hết thắng lợi này đến thắng lợi khác cho nhân dân ta : Đánh một trận, sạch không kình ngạc / Đánh hai trận, tan tác chim muông / Nổi gió to trút sạch lá khô / Thông tổ kiến phá toang đê vỡ .
Lời công bố thắng lợi, mở ra kỉ nguyên độc lập của dân tộc bản địa thật dõng dạc, tràn trề niềm tự hào : Xã tắc từ đây vững chắc / Giang sơn từ đây thay đổi, quốc gia ta bước vào thời kỳ tự chủ, thịnh vượng dưới triều đại mới. Đồng thời ông cũng rút ra những bài học kinh nghiệm lịch sử vẻ vang : Kiền khôn bĩ rồi lại thái / Nhật nguyệt hối rồi lại minh, để chứng minh và khẳng định niềm tin vào vận mệnh mới của dân tộc bản địa sau khi đã trải qua những cơn bĩ cực. Đồng thời ông cũng chứng minh và khẳng định, thắng lợi tất cả chúng ta có được là nhờ sự tích hợp sức mạnh của thời đại và sức mạnh truyền thống lịch sử dân tộc bản địa : Âu cũng nhờ trời đất tổ tông khôn thiêng ngầm giúp sức mới được như vậy .
Văn bản là sự tích hợp hòa giải giữa yếu tố chính luận và chất văn chương. Kết cấu văn bản ngặt nghèo, lập luận vô cùng sắc bén, lời văn đanh thép tố cáo tội ác giặc, hùng hồn, hào sảng khi nói về chiến công của nhân dân ta. Nhưng cạnh bên đó cũng đậm chất văn chương nghệ thuật và thẩm mỹ với những câu văn giàu xúc cảm, giàu hình tượng, giàu giá trị tạo hình, gây ám ảnh thâm thúy với người đọc .
Tác phẩm là bài ca ngợi ca cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thần kỳ đã chấm hết sự xâm lược của giặc Minh. Đồng thời cũng là bản tố cáo đanh thép, dõng dạc những tội ác mà giặc Minh phạm với nhân dân ta. Bên cạnh đó Đại cáo Bình Ngô còn là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của dân tộc bản địa, xứng danh là áng thiên cổ hùng văn bất hủ của muôn đời .

Phân tích tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi – mẫu 2

Sau hai mươi năm của cuộc kháng chiến chống quân Minh và sau hơn mười năm của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi ( 1416 – 1427 ), bản Đại cáo bình Ngô sinh ra là một điều tất yếu. Trên phương diện hành chính quan phương, đây là một văn kiện lịch sử vẻ vang nhằm mục đích thông tin, công bố thoáng đãng về nền độc lập của dân tộc bản địa sau nhiều năm gian nan, khổ cực, “ tướng sĩ một lòng ”. Nhưng đây còn là một áng văn yêu nước hùng tráng, kết tinh của biết bao nhiêu trái tim ưu thích tự do của dân tộc bản địa, mà tác giả Nguyễn Trãi là người đã thổi hồn vào đó qua từng con chữ, câu văn. Mạch cảm hứng không cho nên vì thế mà khô khan, cứng ngắc như vốn có, ngược lại đầy cháy bỏng, tha thiết … để mỗi tất cả chúng ta được ôn lại truyền thống lịch sử oai hùng của lịch sử vẻ vang quốc gia .
Cáo là một thể loại quen thuộc, cũng như chiếu, biểu, hịch, … mà trong chốn cung cấm tôn nghiêm hay dùng để ban những sắc lệnh quan trọng trong một thời gian của vua hoặc người đứng đầu. Nhưng Bình Ngô đại cáo là một bản đại cáo khác xa với ý nghĩa thường thì, mang tính thời vụ đó. Bởi Nguyễn Trãi đã đưa khát vọng, niềm tự hào, kiêu hùng của nhân dân và của chính bản thân ông để một văn kiện lịch sử dân tộc nhằm mục đích thông tin sự kiện trọng đại có đặc thù vương quốc này mang theo một sức sống vĩnh cửu, bất hủ. Tuy viết bằng chữ Hán, tuy nhiên bản dịch hiện hành cho đến giờ gần như không có độ chênh lệch lớn, vẫn bảo toàn nguyên vẹn ý nghĩa gốc. Bố cục bài cáo bốn phần rõ ràng, mạch lạc. Đoạn 1, nêu luận đề chính nghĩa. Đoạn 2, vạch trần tội ác của giặc Minh. Đoạn 3, cuộc khởi nghĩa đầy gian nan và tất thắng của quân và dân ta. Đoạn 4, lời công bố độc lập. Qua ngòi bút đầy năng lực của mình, Nguyễn Trãi đã viết nên một áng văn chính luận xuất sắc, đỉnh điểm và trở thành mẫu mực cho văn chương chính luận trung đại Nước Ta .
Mở đầu bài cáo, tác giả viết :
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo
Nhân nghĩa – một tư tưởng quen thuộc, nhắc tới cách hành xử tốt đẹp giữa người với người trong ý niệm đạo đức Nho gia. Tại sao Nguyễn Trãi lại đề cập đến ngay ở đầu bài cáo. Đây chẳng những là lí tưởng đạo đức suốt đời trong sự nghiệp góp sức cho quốc gia cũng như sáng tác văn chương của ông, mà còn là một điều mới lạ, được nâng lên một tầm cao về mặt ý nghĩa so với trước đó. Bởi cốt lõi nhân nghĩa mà Ức Trai tôn thờ là yên dân, làm cho nhân dân có đời sống yên ổn, niềm hạnh phúc. Vậy trong thực trạng ngoại bang, “ quân điếu phạt ” Minh xâm lược, muốn dân được yên không gì khác ngoài việc phải lo trừ bạo. Tức là vì thương dân mà phải diệt trừ lũ bạo ngược đã hại dân, gồm có bọn giặc Minh với ách đô hộ đầy khắc nghiệt và cả bọn bán nước trục lợi, cầu vinh. Trên nền tảng lấy “ dân làm gốc ”, tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi đã trở thành mục tiêu cho mọi hành vi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Biết dựa sức mạnh vào dân là phương kế chính trị lớn lao đem lại thắng lợi to lớn cho dân tộc bản địa ở mọi thời đại. Bởi vậy, nhân nghĩa trong Bình Ngô đại cáo nói riêng và cả sự nghiệp văn thơ Nguyễn Trãi đã trở thành một đạo lý dân tộc bản địa, một lý tưởng xã hội sáng ngời .
Từ lập trường nhân nghĩa ấy, tác giả đã kiến thiết xây dựng một cơ sở lý luận vững chãi, nêu lên được luận đề chính nghĩa ở ngay phần khởi đầu của bài cáo .
Như nước Đại Việt ta từ trước

Chứng cớ còn ghi .
Đây là đoạn văn đã chạm khắc vào lịch sử dân tộc dân tộc bản địa những giá trị bất khả xâm phạm về nền độc lập một cách khá đầy đủ nhất. Lối lập luận so sánh sắc bén, đa chiều đã chứng minh và khẳng định những phương diện cốt lõi để định danh chủ quyền lãnh thổ của mỗi vương quốc. Bỏ qua yếu tố lớn nhỏ, mạnh yếu mà xem xét, xem xét ở những điều có hay không. Văn hiến, núi sông bờ cõi, phong tục, lịch sử vẻ vang và hào kiệt Đại Việt ta so với Đại Hán, Bắc phương đều có cả, thậm chí còn tương ứng, song hành. Cái hay mà Nguyễn Trãi đem lại không những chứng minh và khẳng định được nền độc lập dân tộc bản địa mà còn cho thấy cả quy trình để sức sống độc lập ấy sống sót đầy mãnh liệt. Chỉ một đoạn văn nhỏ mà thấy cả dòng chảy lịch sử dân tộc suốt năm trăm năm, với sáu lần đánh bại quân địch. Không còn điều gì hoàn toàn có thể tự hào hơn, không còn điều gì hoàn toàn có thể đổi khác chân lý đó. Những chứng cứ lịch sử dân tộc năm xưa lại càng “ khóa chặt ” cho cơ sở lý luận về nền độc lập dân tộc bản địa, về sự chính nghĩa trong công cuộc trường chinh bảo vệ quốc gia của vua tôi nhà hậu Lê .
Chủ quyền vương quốc độc lập, vậy nếu bất kể kẻ nào xâm phạm đều mang trong mình trọng tội. Bè lũ giặc Minh và bọn bán nước cầu vinh lúc bấy giờ thì :
Độc ác thay trúc Nam Sơn không ghi hết tội
Dơ bẩn thay nước Đông Hải không rửa sạch mùi
Cớ gì mà vị quân sư chính trực của Lê Lợi lại chứng minh và khẳng định một cách tận cùng về tội ác của bọn chúng như vậy ? Cả một đoạn văn có lẽ rằng thấm đẫm nước mắt, căm hờn sục sôi mà bao lâu nay bị dồn nén được Nguyễn Trãi viết ra một cách tường tận. Từ thủ đoạn xâm lược thâm độc Nhân họ Hồ chính vì sự phiền hà / thừa cơ gây họa, tận dụng tình hình rối ren của quốc gia do nhà Hồ gây ra, chúng mang theo luận điệu xảo trá phù Trần diệt Hồ, nhằm mục đích bịp bợm nhân dân. Đến những hành vi xâm lược, bóc lột tàn tệ, dã man không hề diễn đạt nổi. Dưới góc nhìn của Nguyễn Trãi, qua lăng kính của tư tưởng nhân nghĩa, yên dân thì tội ác không hề gật đầu được của bọn chúng là dối trời lừa dân đủ muôn nghìn kế. Vì vậy bút pháp phóng đại, ngôn từ giàu tính tạo hình, giọng điệu đanh thép đã chắp bút để ông vạch trần bộ mặt tàn khốc, trắng trợn của bè lũ cướp nước. Thật đau xót, tê dại khi nhớ lại :
Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ
Cái đáng sợ của bọn giặc Minh là ngay cả đến dân đen, con đỏ cũng chẳng tha. Hai động từ nướng, vùi đã lột tả trần trụi đến rợn người về sự tàn sát của chúng. Nhưng đâu chỉ có vậy, chúng còn Nhiễu nhân dân, bẫy hươu đen, nơi nơi cạm đặt, ép dân xuống biển dòng sống lưng mò ngọc, vào núi đãi cát tìm vàng. Biết bao người dân vô tội phải thiệt mạng vì cá mập thuồng luồng, vì bệnh tật nơi rừng sâu nước độc. Thảm cảnh Nheo nhóc thay kẻ góa bụa khốn cùng chỉ là một trong số vô vàn những đau khổ chúng để lại cho dân lành. Về kinh tế tài chính, chúng cũng cũng đẩy quốc gia rơi vào cảnh kiệt quệ. Nặng thuế khóa để bóc lột, vơ vét tài nguyên, tài nguyên, tàn phá cả nghề trồng lúa, nghề dệt vải … Đến cả giống côn trùng nhỏ cây cả cũng không tha. Các từ ngữ chốn chốn, nơi nơi chỉ khoảng trống rộng và Gây binh kết oán trải hai mươi năm chỉ thời hạn dài khiến Bại nhân nghĩa nát cả đất trời. Tội ác của bọn chúng đúng là trời không dung, đất không tha, cả thần và nhân không chịu nổi. Bản cáo trạng như thấm đẫm cả máu, nước mắt của nhân dân mà Nguyễn Trãi đã tổng kết lại. Từng chữ, từng câu chất chứa nỗi uất nghẹn, căm hờn. Những chứng cứ về tội ác ấy là bản cáo trạng đanh thép nhất, là thực tiễn lịch sử dân tộc xác đáng nhất để chứng tỏ phải diệt trừ lẽ lũ ngang tàn, bạo ngược, gian dối – giặc Minh là một việc làm đầy chính nghĩa của nhân dân ta, mà đội quân Lam Sơn là người gánh vác thiên chức .
Trước quân địch độc ác, thâm độc như vậy, việc trừ bạo không hề thuận tiện. Ở đoạn văn tiếp theo, Nguyễn Trãi đã cho tất cả chúng ta thấy điều đó khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trong buổi đầu sơ khai. Và hình ảnh tiên phong Open là chủ tướng Lê Lợi :
Ta đây :
Núi Lam Sơn dấy nghĩa ,
Chốn hoang dã nương mình .
Cách tự xưng thân mật ta, xuất thân nơi núi, chốn hoang dã cũng bước ra từ nhân dân nhưng vì mến nghĩa mà đứng lên. Vị lãnh tụ mang theo trong mình tấm lòng căm thù giặc thâm thúy, há đội trời chung, thề không cùng sống với bao nhiêu trăn trở, ưu tư đau lòng nhức óc, quên ăn vì giận, những trằn trọc, nỗi do dự cho sự nghiệp giải phóng dân tộc bản địa. Vượt qua những ngày tháng nếm mật nằm gai, đồng cảm lẽ hưng phế ở đời, người anh hùng ấy đã trở thành linh hồn của cuộc khởi nghĩa. So với địch, tướng sĩ Lam Sơn khi khởi đầu trọn vẹn yếu thế. Đúng lúc khởi nghĩa là lúc quân địch đương mạnh, nhân tài, tuấn kiệt của ta lại khan hiếm, thậm chí còn quân tiếp viện, lực lượng trực tiếp chiến đấu lẫn lương thảo đều rất ít, khó khăn vất vả. Vậy điều gì lại giúp Lê Lợi và tập sự của mình thắng lợi ? Đó chẳng phải là :
Tấm lòng cứu nước, vẫn đăm đăm muốn tiến về đông ;
Cỗ xe cầu hiền, thường chăm chăm còn dành về phía tả .
Người chủ tướng nhận mệnh lớn trời trao, biết khắc phục gian truân thì cũng tìm ra được con đường chiến đấu. Vì thế, có ý thức đoàn kết nhân dân bốn cõi một nhà, tướng sĩ một lòng phụ tử ; có kế sách lấy yếu chống mạnh, lấy ít địch nhiều và trên hết ta có đại nghĩa, có chí nhân để :
Trọn hay :
Đem đại nghĩa để thắng hung tàn ,
Lấy chí nhân để thay cường bạo .
Chính nhờ đó mà mỗi ngày, mỗi ngày lực lượng kháng chiến một vững mạnh, lại biết tận dụng thời cơ, quân ta đã mở những chiến dịch phản công và giành thắng lợi vẻ vang .
Trong khoanh vùng phạm vi hạn hẹp của bài cáo, nhưng với sự khôn khéo tài tình của mình, Nguyễn Trãi đã tái hiện lại một cách chân thực, nhiều góc nhìn, giúp người đọc rất dễ tưởng tượng ra toàn cảnh của mặt trận. Trước hết phải kể đến những trận đánh liên tục, nối dài, phủ rộng khắp mọi miền. Mở màn là chiến dịch là trận Bồ Đằng, miền Trà Lân ở xứ Nghệ, liên tục kéo đến Tây Kinh xứ Thanh, rồi thẳng tiến về Đông Đô với hai trận Ninh Kiều và Tốt Động, bảo vệ thành công xuất sắc Thăng Long. “ Thằng nhãi con Tuyên Đức ” là vua nhà Minh lúc bấy giờ phải động binh cứu viện, nhưng nghĩa quân Lam Sơn lại chặn lại bọn viện binh hỗ trợ bằng những trận đánh liên tục, can đảm và mạnh mẽ :
Ngày mười tám, trận Chi Lăng, Liễu Thăng thất thế ,
Ngày hai mươi, trận Mã Yên, Liễu Thăng cụt đầu ,
Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh bại trận tử trận ,
Ngày hăm tám, thượng thư Lý Khánh cùng kế tự vẫn .
Có thể nói, trong một đoạn văn dài người đọc không hề rời mắt, những trận đánh như sấm vang chớp giật, trúc trẻ tro bay, thừa thắng ruổi dài mà xông lên, cứ thuận đà mà :
Đánh một trận sạch không kình ngạc
Đánh hai trận tan tác chim muông
Quân tướng thì khí thế hừng hực, quyết chiến, quyết thắng thật oai hùng :
– Sĩ khí đã hăng
Quân thanh càng mạnh
– Sĩ tốt kén người hùng hổ
Bề tôi chọn kẻ vuốt nanh
Gươm mài đá, đá núi cũng mòn ,
Voi uống nước, nước sông phải cạn
Ta ở trong tư thế dữ thế chủ động tiến công, lấn chiếm cả mặt trận. Từ không khí đến cảnh tượng đều để lại thật nhiều ấn tượng :
Ghê gớm thay sắc phong vân phải đổi ,
Thảm đạm thay ánh nhật nguyệt phải mờ .
Nhìn lại từ buổi đầu khởi nghĩa mà thấy thật là một kì tích, một sức mạnh thật khác thường .
Nhưng quy trình lược thuật về cuộc khởi nghĩa, không dừng lại ở việc ca tụng thắng lợi của ta, mà còn khắc họa một cách sôi động, chân thực về sự thất bại của quân địch. Cứ nghĩ đến cảnh Lạng Giang, TP Lạng Sơn thây chất đầy đường / Xương Giang, Bình Than, máu trôi đỏ nước ta không khỏi ghê rợn. Nếu ta dữ thế chủ động thì giặc lại rơi vào bị động, thất thế. Chứng cứ liên tục gỡ thế nguy, cứu trận đánh, bó tay để đợi bại vọng, trí cùng lực kiệt … Lũ giặc cả tướng lẫn quân đều suy sụp về ý thức, hao hụt về ý chí nghe hơi mà mất vía, nín thở cầu thoát thân, kẻ bêu đầu, kẻ bỏ mạng, bại trận tử trận, cùng kế tự vẫn … Thất bại nhục nhã, ê chề ấy là kết cục tất yếu của bọn chúng .
Tuy nhiên, đường nhân nghĩa mà Nguyễn Trãi – Lê Lợi vạch ra từ khởi đầu vẫn luôn luôn soi tỏ. Ta thắng lợi nhưng biết điểm dừng, không dồn giặc vào thế khốn cùng mà ngược lại còn mở đường hiếu sinh cho chúng một con đường sống, cũng là để toàn dân nghỉ ngơi, lấy sức. Ta đã cấp cho chúng thuyền, ngựa để trở về. Vì thế thắng lợi của ta là thắng lợi của ý thức thượng võ, của lòng nhân ái, nhân văn. Cũng vì thế mà quân địch đã thua lại còn phục, chuẩn bị sẵn sàng cởi giáp ra hàng, trói tay tự xin hàng, lê gối dâng tờ tạ tội, như hổ đói vẫy đuôi xin cứu mạng, ra đến bể mà vẫn hồn bay phách lạc, về đến nước mà vẫn tim đập chân run .
Giọng điệu sục sôi, khí thế, ngôn từ giàu chất tạo hình, bút pháp tương phản, mang tính sử thi, Đại cáo bình Ngô đã làm sống dậy những trang sử hào hùng, oanh liệt của dân tộc bản địa. Niềm tự hào, tự tôn không chỉ là ở những chiến công mà ở sức mạnh của toàn dân quyết chí một lòng để tạo ra sự thắng lợi vẻ vang .
Sáng đến đoạn cuối giọng điệu có phần thư thái, mang không khí mừng vui phấn khởi khi nhắc đến yếu tố quan trọng nhất, đó là nền độc lập, cảnh thái bình .
Xã tắc từ đây vững chắc

Ai nấy đều hay
Vậy là từ nay đã chấm hết cảnh bạo tàn, quyết liệt, sẽ không còn những tháng ngày tăm tối, đau thương dưới ách quân địch. Lời công bố độc lập như vang lên đầy hào sảng, mang tới niềm vui sướng, tự hào cho muôn triệu con dân. Bao khao khát bấy lâu nay, giờ cả giang sơn rạng rỡ, đến nhật nguyệt, càn khôn cũng sáng ngời. Dân tộc từ nay hoàn toàn có thể ngẩng đầu tự tôn và hướng tới một ngày mai tươi tắn, một kỷ nguyên kiến thiết xây dựng quốc gia độc lập, tự do .
Đã sáu trăm năm trôi qua, lịch sử vẻ vang cũng đã lùi vào dĩ vãng, nhưng Đại cáo bình Ngô vẫn toàn vẹn sức sống như thuở khởi đầu. Bản văn kiện lịch sử dân tộc mang tầm tư tưởng vĩ đại, một luận văn tổng kết lịch sử vẻ vang yêu nước vô cùng xuất sắc, cũng là một áng văn chương tiêu biểu vượt trội cho ngòi bút thần Nguyễn Trãi. Tác phẩm chính là nguồn cảm hứng bất tận cho bao thế hệ người Nước Ta về lòng yêu nước, về ý thức đấu tranh bảo vệ và dựng xây quốc gia .

Phân tích tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi – mẫu 3

Nguyễn Trãi ( 1380 – 1442 ) là nhà chính trị, quân sự chiến lược lỗi lạc, tài ba có công lớn trong công cuộc dẹp giặc Minh đem lại nền thái bình thịnh trị cho nước nhà. Ông còn là một nhà văn nhà thơ lớn với khối lượng tác phẩm đồ sộ gồm có cả văn học chữ Hán và chữ Nôm. Trong đó phải kể đến một số ít tác phẩm như : Đại cáo bình Ngô, Quân trung từ mệnh tập, Quốc Âm thi tập, Ức Trai thi tập …
Đại cáo bình Ngô được coi là áng “ Thiên cổ hùng văn ” muôn đời bất hủ, là bản tuyên ngôn đanh thép, hùng hồn về nền độc lập và vị thế dân tộc bản địa. Trong đó, cốt lõi là phần đầu tác phẩm với lý tưởng nhân nghĩa được bộc lộ rõ ràng :
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo
Nhân nghĩa là tư tưởng chủ yếu của Đại cáo bình Ngô, là tiềm năng chiến đấu vô cùng cao quý và thiêng liêng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Mở đầu bài cáo tác giả nêu luận đề chính nghĩa. Việc nhân nghĩa của Nguyễn Trãi ở đây là “ yên dân ” và “ trừ bạo ”. “ Yên dân ” chính là giúp dân có đời sống ấm no, niềm hạnh phúc, như vậy dân có yên thì nước mới không thay đổi, mới tăng trưởng được. Tác giả đưa vào “ yên dân ” như để chứng minh và khẳng định đạo lý “ lấy dân làm gốc ” là quy luật tất yếu trong mọi thời đại là gia tài, là sức mạnh, sinh khí của một vương quốc .
Nguyễn Trãi thật tài tình khi nhận ra và khai sáng thành công xuất sắc yếu tố cốt lõi ấy. Việc nhân nghĩa tiếp theo chính là “ trừ bạo ” ý nói đến quân Minh, bọn gian tà chuyên đi bóc lột nhân dân. Bọn chúng thẳng tay hành hạ, cướp bóc, vùi dập dân ta trong vực thẳm của sự đau khổ. “ Yên dân ”, “ trừ bạo ”, hai việc này tưởng như không tương quan đến nhau nhưng lại là hai yếu tố có tính năng tương hỗ, bổ trợ cho nhau, vì nếu không yên dân tất trừ bạo khó yên, chúng được nhấn mạnh vấn đề và triển khai cùng lúc, thống nhất với nhau. Quan tâm đến sự yên ổn, no ấm cho dân cũng đồng nghĩa tương quan với việc phải chiến đấu đánh đuổi quân địch của dân, diệt trừ những kẻ tham tàn bạo ngược, đơn cử là bọn “ cuồng Minh ” giày xéo lên đời sống nhân dân, gây ra bao tai hoạ .
Có thể nói, tư tưởng nhân nghĩa ở Nguyễn Trãi không còn là phạm trù đạo đức hạn hẹp mà là một lý tưởng xã hội : phải chăm sóc cho nhân dân được sống cuộc niềm hạnh phúc, yên bình. Điều quan trọng hơn là ở đây, Nguyễn Trãi nâng lý tưởng, nỗi niềm ấy lên thành một chân lí. Ông không nói đến nhân nghĩa một cách chung chung mà chỉ bằng một hai câu ngắn gọn tác giả đi vào chứng minh và khẳng định hạt nhân cơ bản, cốt lõi và có giá trị nhất. Không những thế, nhân nghĩa còn gắn liền với việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia, chứng minh và khẳng định chủ quyền lãnh thổ vương quốc, niềm tin độc lập dân tộc bản địa :
“ Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Núi sông bờ cõi đã chia
Phong tục Bắc Nam cũng khác ”
Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời xây nền độc lập
Đến Hán, Đường, Tống Nguyên mỗi bên xưng đế một phương .
Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau ,
Song hào kiệt đời nào cũng có .
Khi chứng minh và khẳng định chân lí này, Nguyễn Trãi đã đưa ra một ý niệm được nhìn nhận là khá đầy đủ nhất lúc bấy giờ về những yếu tố tạo thành một vương quốc độc lập. Nếu như 400 năm trước, trong Nam Quốc Sơn Hà, Lý Thường Kiệt chỉ xác lập được hai yếu tố về chủ quyền lãnh thổ và chủ quyền lãnh thổ trên ý thức vương quốc cùng độc lập dân tộc bản địa thì trong Bình Ngô đại cáo, Nguyễn Trãi đã bổ trợ thêm bốn tác nhân nữa, gồm văn hiến, lịch sử dân tộc, phong tục tập quán và nhân tài. Đây chính là điểm phát minh sáng tạo cho thấy trí tuệ của Nguyễn Trãi. Ở mỗi một vương quốc, nền văn hiến ngàn năm không ai hoàn toàn có thể nhầm lẫn được, cương thổ, núi, sông, đồng ruộng, biển cả đều được chia rõ ràng .
Phong tục tập quán cũng như văn hoá mỗi miền Bắc, Nam cũng khác. Ở đây, Nguyễn Trãi nhấn mạnh vấn đề cả Trung Quốc và Đại Việt đều có những nét riêng không hề nhầm lẫn, biến hóa hay xóa bỏ được. Cùng với đó là từng triều đại riêng nhằm mục đích chứng minh và khẳng định chủ quyền lãnh thổ. Qua câu thơ, Nguyễn Trãi đã đặt những triều đại “ Triệu, Đinh, Lí, Trần ” của ta ngang hàng với “ Hán, Đường, Tống, Nguyên ” của Trung Quốc, điều đó cho ta thấy, nếu không có một lòng tự hào dân tộc bản địa mãnh liệt thì không thể nào có sự so sánh cực kỳ hay và tinh xảo như vậy .
Cuối cùng chính là nhân tài, con người cũng là yếu tố quan trọng để chứng minh và khẳng định nền độc lập của chính mình. Tuy thời thế “ mạnh, yếu từng lúc khác nhau ” tuy nhiên hào kiệt thì đời nào cũng có, câu thơ như lời răn đe so với những ai, những kẻ nào, nước nào muốn thơn tính Đại Việt .
Từ năm yếu tố trên, Nguyễn Trãi đã khái quát gần như tổng lực về nền độc lập của một vương quốc. So với “ Nam Quốc Sơn Hà ” của Lý Thường Kiệt, Bình Ngô đại cáo thật sự hay hơn, vừa đủ, tổng lực hơn về nội dung cũng như tư tưởng xuyên suốt. Ngoài ra, để nhấn mạnh vấn đề tư cách độc lập của nước ta, tác giả còn sử dụng cách viết sánh đôi nước ta và Trung Quốc : về bờ cõi, phong tục – hai nước ngang bằng nhau, về triều đại-bốn triều đại cường thịnh của ta so với bốn triều đại của Trung Quốc cùng nhân tài thời nào cũng có đã chứng tỏ ta không hề thua kém chúng .
Xuyên suốt đoạn thơ, Nguyễn Trãi đã sử dụng nhiều từ ngữ chỉ đặc thù hiển nhiên vốn có khi nêu rõ sự sống sót của Đại Việt : “ từ trước ”, “ đã lâu ”, “ đã chia ”, “ cũng khác ” đã làm tăng sức thuyết phục lên gấp bội. Nghệ thuật thành công xuất sắc nhất của đoạn một – cũng như là bài cáo – chính là thể văn biền ngẫu được nhà thơ khai thác triệt để. Phần còn lại của đoạn đầu là chứng cớ để chứng minh và khẳng định nền độc lập, về những đại chiến trước đây với phương Bắc trong lịch sử dân tộc chúng đều thất bại là chứng cớ khẳng định chắc chắn rõ nhất :
Vậy nên :
Lưu Cung tham công nên thất bại
Triệu Tiết thích lớn phải diệt vong
Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô
Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã
Việc xưa xem xét
Chứng cứ còn ghi .
Nguyễn Trãi đã tổng kết những chiến công oanh liệt của dân tộc bản địa trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược, giữ gìn nền độc lập dân tộc bản địa. Cách liệt kê, chỉ ra dẫn chứng rõ ràng, đơn cử, xác nhận đã được công nhận bằng những lời lẽ chắc như đinh, hào hùng, biểu lộ niềm tự hào, tự tôn dân tộc bản địa. Người đọc thấy ở đây ý thức dân tộc bản địa của Nguyễn Trãi đã vươn tới một tầm cao mới khi nêu đơn cử, rõ ràng từng chiến công oanh liệt của quân và dân ta : “ cửa Hàm Tử ”, “ sông Bạch Đằng ”, .. thêm vào đó là sự xem thường, thù ghét so với sự thất bại của những kẻ xâm lược không biết tự lượng sức : “ Lưu Cung .. tham công ”, “ Triệu Tiết … thích lớn ”, Toa Đô, Ô Mã, toàn bộ chúng đều phải chết thảm .
Đoạn thơ đã một lần nữa chứng minh và khẳng định rằng : Đại Việt là một vương quốc có độc lập, tự chủ, có nhân tài, có tướng giỏi, chẳng thua kém gì bất kỳ một vương quốc nào. Bất cứ kẻ nào có ý muốn thôn tính, xâm lược ta đều phải chịu hiệu quả thảm bại. Cuộc chiến chống lại quân giặc, bảo vệ dân tộc bản địa là một đại chiến vì chính nghĩa, lẽ phải, chứ không như nhiều cuộc cuộc chiến tranh phi nghĩa khác, cho nên vì thế, dù thế nào đi nữa, chính nghĩa nhất định thắng gian tà theo quy luật của tạo hóa .
Đại cáo bình Ngô tràn ngập nguồn cảm hứng trữ tình và mang đặc thù hào hùng hiếm có. Trong đó, phần đầu tác phẩm, với thẩm mỹ và nghệ thuật biền ngẫu, đã nêu được hai nội dung chính gần như hết bài cáo là nhân nghĩa và nền độc lập của dân tộc bản địa Đại Việt. Chính thế cho nên, đoạn trích có giá trị rất thâm thúy so với nước ta, khẳng định chắc chắn nhân dân ta có tinh thần nhân nghĩa và nền độc lập riêng của mình .
Đoạn thơ giúp ta hiểu rõ chủ quyền lãnh thổ chủ quyền lãnh thổ, độc lập dân tộc bản địa cũng như lịch sử dân tộc đấu tranh hào hùng của cha ông ta ngày trước, qua đó tu dưỡng lòng yêu nước, tự hào tự tôn dân tộc bản địa, quyết tâm thiết kế xây dựng, bảo vệ và củng cố độc lập chủ quyền lãnh thổ nước nhà .
Xem thêm những bài Văn mẫu phân tích, dàn ý tác phẩm lớp 10 khác :

Giới thiệu kênh Youtube VietJack

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 10 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại thông minh, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi trực tuyến, Bài giảng …. không tính tiền. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS .apple store
google play

Nhóm học tập facebook miễn phí cho teen 2k6: fb.com/groups/hoctap2k6/

Theo dõi chúng tôi miễn phí trên mạng xã hội facebook và youtube:

Theo dõi chúng tôi không lấy phí trên mạng xã hội facebook và youtube :

Nếu thấy hay, hãy động viên và chia sẻ nhé! Các bình luận không phù hợp với nội quy bình luận trang web sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

dai-cao-binh-ngo.jsp

Bài viết liên quan
0964826624
icons8-exercise-96 chat-active-icon